De geplande btw-verhoging op sport, cultuur, media, boeken en hotels lijkt nu echt door te gaan. Ondanks alle inspanningen van D66-Kamerlid Hans Vijlbrief om namens de oppositie de kabinetsplannen tegen te houden, is zijn missie mislukt. “Ik ben er oprecht een beetje kwaad over,” zegt Vijlbrief gefrustreerd.
Wekenlang heeft Vijlbrief zich ingezet om een alternatief te vinden voor de btw-verhoging. Hij dook in de cijfers, belde zich suf, maar tevergeefs. “Niemand wilde dit, maar het komt er toch. Het zit muurvast,” concludeert hij teleurgesteld.
De btw-verhoging, die 2,3 miljard euro extra moet opleveren, is een maatregel die eigenlijk niemand wil – zelfs de coalitie niet. Toch houden PVV, VVD, NSC en BBB voet bij stuk. Ze noemen het ‘pijnlijk’, ‘helaas nodig’ en hadden het ‘liever niet gedaan’, maar zien geen andere uitweg.
Vijlbrief, met zijn jarenlange ervaring als topambtenaar en staatssecretaris Belastingen, leek de aangewezen persoon om een oplossing te vinden. Hij presenteerde meer dan tien alternatieven aan de coalitiepartijen, variërend van het duurder maken van suiker tot het verhogen van accijnzen op tabak. Maar steeds kreeg hij nul op het rekest.
“Bij alle vier de partijen kreeg ik keurig koffie, de deur ging open, maar de slotsom was vaak: ’tja, we doen het met z’n vieren, of we doen het niet’,” vertelt Vijlbrief. Hij vervolgt: “Ik snap dat wel, ik heb ook in coalities gezeten. Maar mijn taxatie is: ze durven de sprong niet te maken. Het is een gebrek aan durf.”
De btw-verhoging zal grote gevolgen hebben voor verschillende sectoren. Boekwinkels, kranten, sportscholen en andere kleine ondernemers zullen de klap hard voelen. Toch lijkt de coalitie niet te willen wijken. “Ze willen niet eens een impactanalyse laten maken,” zegt Vijlbrief verontwaardigd.
Maandag is er een debat in de Tweede Kamer, waar Vijlbrief nog één keer een oproep zal doen aan het kabinet en de coalitiepartijen. “Een soort last call: doe het niet,” zegt hij. Maar de echte spanning zal waarschijnlijk pas in december komen, als de Eerste Kamer zich over de plannen buigt.
In de senaat heeft de coalitie geen meerderheid, en eerder dreigde een meerderheid van de partijen om alle belastingplannen van het kabinet weg te stemmen als er niet wordt teruggekomen op het btw-besluit. Dit zou desastreuze gevolgen kunnen hebben voor het kabinet, met miljarden euro’s aan uitgaven die op het spel staan.
Staatssecretaris Folkert Idsinga (Belastingen) wees eerder naar Vijlbrief als ‘laatste kans’ om een crisis te voorkomen. Nu Vijlbriefs pogingen zijn mislukt, ligt de bal weer bij het kabinet. De vraag is of ze bereid zijn om op het laatste moment nog van koers te veranderen.
De btw-verhoging lijkt een voorbeeld van hoe moeilijk het kan zijn om eenmaal genomen besluiten terug te draaien, zelfs als niemand er echt achter staat. Het is een situatie die veel mensen zullen herkennen uit hun eigen leven of werk. Maar de gevolgen hier zijn enorm, en raken ons allemaal. Het is nu aan het kabinet om te laten zien of ze kunnen luisteren naar de overweldigende kritiek, of dat ze vasthouden aan een plan dat niemand echt wil.